Sosyal imleme (İngilizcesi social bookmarking), en kısa anlamıyla bookmarklarınızın internet üzerinde, bu servisi veren bir web sitesinde saklanması. En önemli avantajlarından birisi, internet bağlantısı olan herhangi bir bilgisayardan, dünyanın neresinde olursanız olun bookmarklarınıza ulaşabilmeniz. Ama bu sadece aysbergin görünen tarafı; daha birçok ek avantajları var. Bu yazımda kısaca sosyal imleme olgusunu değişik açılardan inceleyeceğim.
Bana göre sosyal imlemenin iki vazgeçilmez özelliği var: (1) Bookmarklarınızı etiketleme (İngilizcesi tag) olanağı. (Gerçi bu özellik Firefox’un yeni versiyonlarında da var ama, Firefox içinde bookmarklarını etiketleyen kişi sayısının çok az olduğunu tahmin ediyorum.) ve (2) Sosyal imleme web sitesinin diğer kullanıcılarının etiketlerini ve bookmarklarını görebilmeniz, bu sayede ilgilendiğiniz konuda yeni web siteleri bulmanız.
Bookmarklarımızı tarayıcımızın içinde tanımladığımız dosyalara koymak az sayıda bookmarkımız olduğu taktirde iyi çalışan bir sistem. Ama, yüzlerce bookmarkınız olduğunu düşünün; olasılıkla bu bookmarklardan birçoğu tanımladığınız dosyaların birden çoğunda saklanabilir. İşte bu noktada etiketleme işin içine giriyor. Bir bookmarka istediğiniz sayıda etiket koyabilirsiniz ve daha önceden sakladığınız bookmarklara etiketler aracılığı ile ulaşabilirsiniz. Yukarıda söylediğim gibi, Firefox içinde bookmarklarınızı etiketleyebilirsiniz. Ama işi biraz daha ilerletelim ve sosyal imlemeye gelelim. Bu noktada benim bookmarklarıma bakabilirsiniz: http://delicious.com/alter.eebo. Aşağıdakine benzer bir sayfa olması lazım:
(daha büyük görmek için resime tıklayın)
(Bu arada, belirtmekte yarar var, sosyal imlemenin öncüsü, Delicious adlı site. Beş milyondan fazla kullanıcısı ve 150 milyondan fazla kaydedilmiş bookmark var.) Bu sayfanın ortasında benim bookmarklarımdan en yenileri, yani en son eklediklerim yer alıyor. Sayfanın sağ tarafındaki kolonda etiketlerimi görebilirsiniz: en çok kullandığım 10 etiketin listesi ve hemen altında 5′ten fazla kez kullandığım etiketlerin listesi yer alıyor. Şimdi, kırmızı dikdörtgen ile gösterdiğim ikonlara basarak bookmarkları diğer ayrıntı düzeylerinde görebilirsiniz:
İkinci ikona basarsanız aşağıdaki görüntü geliyor:
(daha büyük görmek için resime tıklayın)
Bookmarklardan dördüncüsüne bakalım. İki kırmızı dikdörtgen ile gösterdiğim alan var. Birincisi 131 rakamı: bu bookmarkın kaç Delicious kullanıcısı tarafından imlendiğini söylüyor bize, ikincisi ise bu bookmark için kullandığım etiketler. Görüldüğü üzere, dört adet etiket kullanmışım. Şimdi bu etiketlerden “science” olanına tıklayın, aşağıdaki gibi bir sayfa gelecek karşımıza:
(daha büyük görmek için resime tıklayın)
Bu resme bakarak anladığımız, 21 adet bookmarkımı “science” diye etiketlemişim. Dikkatli bakarsanız, sağdaki etiket kolonunun değiştiğini farkedeceksiniz. Şimdi burada “science” etiketi ile birlikte kullandığım diğer etiketler listeleniyor. Varsayalım o listedeki “math” etiketine tıkladık, 3 adet bookmark listelenmesi lazım (aşağıdaki resimde görüldüğü üzere):
(daha büyük görmek için resime tıklayın)
Şimdi de yukarıdaki resimde kırmızı dikdörtgen ile gösterdiğim “Tags” linkine tıklarsanız, benim en çok kullandığım 200 etiketi “etiket bulutu” (İngilizcesi tag cloud) formatında görebilirsiniz (aşağıdaki resim).
(daha büyük görmek için resime tıklayın)
Burada büyük puntolarla yazılan etiketler daha sık kullandıklarım.
Şimdi diyelim benim ilgi alanımda görmek isteyebileceğim fakat imlemediğim siteler/sayfaları bulmak istiyorum. Sayfanın yukarısındaki “Tags” menüsünün içindeki “Explore” linkini seçiyoruz ve Delicious bize Delicious kullanıcıları arasında populer olan etiketleri gösteriyor; bunlardan mavi renkte olanları benim de kullandığım etiketlere tekabül ediyor. Buradaki etiketlere tıklayarak, ilgilendiğim konularda diğer kullanıcılar tarafından kaydadeğer bulunan fakat bende olmayan linklere ulaşma olanağını buluyoruz.
(daha büyük görmek için resime tıklayın)
(daha büyük görmek için resime tıklayın)
